Naar kortere wachtlijsten voor pijnrevalidatie

Door slimmer te organiseren

Wachtlijsten komen geregeld voor in de revalidatiesector. Maar de wachtlijsten voor poliklinische pijnrevalidatie zijn vaak wel bijzonder lang. Een reden om in te grijpen, vinden ze onder andere bij Reade en Heliomare.

‘Voor 2009 kreeg iedereen die zich aanmeldde een afspraak’, vertelt Cees van Dijk, adviseur kwaliteit bij Reade in Amsterdam. ‘Tegenwoordig stelt de secretaresse bij het eerste telefonische contact al een aantal vragen. Dan vallen er mensen af, bijvoorbeeld omdat ze niet behoren tot de groep met chronische pijn.’

Vervolgens stuurt de secretaresse een uitgebreidere vragenlijst naar de patiënt. Een arts beoordeelt dan op papier of deze persoon door het pijnteam. gescreend kan worden. ‘Na die beoordeling hebben we er al zo’n 25 procent van de mensen die niet voor screening in aanmerking komen uitgezeefd. Want vroeger stonden veel mensen onterecht op de wachtlijst.’

Dan volgt de diagnostische screening. Die kon voorheen wel vier maanden duren. ‘De patiënt kwam eerst bij de revalidatiearts, kwam terug voor een röntgenfoto of een tweede onderzoek, er werd nog een onderzoek bij de huisarts of psychiater opgevraagd.

Dat hele proces hebben we teruggebracht tot een screening van één dagdeel. Dan ziet de patiënt de revalidatiearts en de psycholoog, en worden onderzoekjes gedaan. Vervolgens doet Reade aan 80 procent van de patiënten binnen een week een voorstel voor een behandeltraject, waarvan alle behandelafspraken vastliggen.’ Bij de overige 20 procent is uitgebreider onderzoek nodig.

‘Deze methode van screening blijkt even accuraat als de oude, veel arbeidsintensiever methodiek. Terwijl de patiënt veel sneller duidelijkheid krijgt, en wij als organisatie efficiënter kunnen werken.’

Overigens begon Reade de aanpak van de wachtlijstproblematiek met de invoering van die vaste behandeltrajecten. ‘Met een efficiëntere en beter planbare behandeling verminder je de interne wachtlijsten: de wachtlijsten van de screening tot begin behandeling. En daar zat het grootse probleem.’

Nurse practitioner
Ook bij Heliomare is de eerste selectie aangescherpt, vertelt revalidatiearts en manager Jos Dekker. ‘Daarvoor hebben we drie jaar geleden een nurse practitioner aangesteld.

Het secretariaat verwijst bij het eerste telefoontje direct naar haar door. Zij stuurt de patiënt een vragenlijst. Aan de hand van de antwoorden beoordeelt ze of de aanmelding op z’n plek is. Bij twijfel overlegt ze met een revalidatiearts en ze overlegt ook met de arts als ze denkt dat iemand bij Heliomare níet op zijn plek is.’

Ook bij Heliomare leidde de scherpere selectie tot grotere effectiviteit. ‘Zo’n 85 procent van de patiënten die deze selectie doorlopen hebben, wordt ook daadwerkelijk na een screening in behandeling genomen. Vroeger gold dat voor zo’n 55 procent van alle aanmeldingen.’

Zorglogistiek
‘Onze wachtlijsten voor pijnrevalidatie waren ongelofelijk lang’, licht Van Dijk de achtergronden bij Reade toe. ‘Gemiddeld moesten mensen vanaf de aanmelding negen maanden wachten op de start van de behandeling.

Daarom deden we in 2009 mee met het landelijke zorglogistiekproject Revalidatie In Beweging. Zo wilden we de logistiek rond pijnrevalidatie verbeteren.’

Ook bij Heliomare was Revalidatie in Beweging een extra inspiratiebron, vertelt Dekker. ‘De kliniek deed mee met de eerste fase en dat leverde ervaring op met het ontwerpen van zorgpaden voor CVA-patiënten.’

Op de polikliniek waren al twee projecten geweest om het zorgproces goed te analyseren. Er waren echter ook logistieke problemen, de wachttijd tot het begin van de behandeling kon oplopen tot een maand of zeven. ‘Dat moest sneller, en omdat zo’n 80 procent van onze poliklinische patiënten chronisch pijnpatiënt is was het logisch om daar te beginnen.’

Naast de eerste intake bekeek Heliomare ook de inhoud van de behandeling. ‘Vanaf september gaan we ervaring opdoen met een kort en een lang zorgpad. Zo willen we de behandelcapaciteit beter managen. Als dat lukt, weten we hoeveel mensen we kunnen binnenlaten.’

Voorlichtingsbijeenkomsten
Reade gaat als volgende maatregel onder meer voorlichtingsbijeenkomsten organiseren voor mensen die in aanmerking komen voor de screening. Van Dijk: ‘Daarmee richten we ons op de externe wachtlijst: de wachtlijst van aanmelding tot screening.

Mensen weten eerder en beter wat ze kunnen verwachten, en of ze zich daarin kunnen vinden. Als dat betekent dat mensen afhaken, bijvoorbeeld omdat de behandeling niet is gericht op het verminderen van pijn maar op het leren omgaan daarmee, verlicht dat ook de druk op de wachtlijst.’

Inmiddels is de totale wachttijd bij Reade teruggelopen tot gemiddeld drie maanden. Ook bij Heliomare gaat het de goede kant uit, aldus Dekker.

‘We behandelen nu al zo’n 20 procent patiënten meer dan drie jaar geleden, maar als de wachtlijsten krimpen melden zich meer patiënten aan. Het heeft een aanzuigende werking. Mogelijk gaan we in de toekomst tijdelijke patiëntenstoppen instellen, om de wachtlijst kort te houden.’

Voor de langere termijn werkt Heliomare ook aan een heel ander initiatief. ‘Samen met de Noord-Hollandse ziekenhuizen willen we een apart pijncentrum opzetten, waarin we mensen zien die relatief kort pijn hebben. Daar willen we vooral voorkomen dat die pijn chronisch wordt.’

En op de heel lange termijn verwacht Dekker veel van onderzoek. ‘Want nu weten we toch nog niet goed genoeg hoe we deze patiënten zo efficiënt mogelijk kunnen behandelen.’

Bron:
Revalidatie Magazine nr. 3 2011
"Aandacht voor mantelzorgers"

Bekijk alle Revalidatie Magazines