De ontwikkeling van toekomstscenario's

Revalidatie Nederland ontwikkelde samen met patiënten en stakeholders toekomstscenario’s voor de medisch specialistische revalidatiezorg. Hier wordt beschreven op welke manier en via welk proces deze toekomstscenario's voor de revalidatie in 2030 tot stand zijn gekomen.

Op 21 april, 15 mei en 6 juli is de revalidatiesector samen met patiënten en stakeholders aan de slag gegaan met de toekomstscenario’s voor de medisch specialistische revalidatie.

Toekomstscenario 1: Mijn doel voorop
In het eerste scenario is de revalidant snel thuis met eigen regie. De bezuinigingen bepalen echter de zorg en keuzes maken op basis van kwaliteit is lastig: de revalidant staat centraal maar het systeem domineert. Technologie biedt echter verrassende oplossingen.


Toekomstscenario 2: Op eigen kracht
Het tweede scenario voorziet voornamelijk in keuzevrijheid voor de revalidant om persoonlijke doelen te bereiken, waarbij leeftijd geen rol speelt. Revalidanten met gebrek aan zelfmanagement krijgen het zwaar. Positieve gezondheid staat centraal en regionaal is samenwerking versterkt.


Toekomstscenario 3: Mijn nieuwe ik
In het derde scenario ligt de focus op het gebruik van gezondheidsdata en technologische innovaties. Een Delta Plan Zorg heeft onder andere fragmentatie teruggedrongen en ondernemerschap en snelle implementatie van zorginnovatie gestimuleerd.



Totstandkoming scenario's
In de eerste werksessie is ingegaan op de trends en ontwikkelingen die mogelijk relevant zijn voor de medisch specialistische revalidatie.
De tweede werksessie spitste zich toe op de invloed van de trends op de leefwereld van de patiënt en op de stappen die nodig zijn om een bepaalde situatie in de toekomst te laten ontstaan.
Deze eerste twee werksessies leverden de volgende punten op voor de nabije toekomst:
  • De doelgroep ouderen (met multimorbiditeit) groeit enorm, en het aantal chronisch zieken neemt over het algemeen toe;
  • De zorgvraag neemt toe, mede door de vergrijzing en de innovatie in de zorg;
  • De zorgvraag wordt complexer, mede door toenemende multi-morbiditeit;
  • De technologische mogelijkheden nemen toe (in alle fasen van de zorg), waarbij het maken van de juiste keuzes steeds lastiger wordt;
  • De druk op het zorgpersoneel wordt steeds groter (vooral hoger opgeleid verplegend personeel maar ook in de geriatrische revalidatiezorg);
  • Het aantal eenpersoonshuishoudens neemt toe, waardoor minder mensen een directe mantelzorger hebben;
  • De vraag naar meer inzicht in kwaliteit en toegevoegde waarde van behandelingen en zorginstellingen neemt toe.
Daarnaast zijn er verschillende onzekerheden geformuleerd die van invloed zijn op de richting waarin de revalidatie zich zal ontwikkelen:
  • Hoe groot is het transformatievermogen en innovatievermogen van de zorgsector? Wie zet de veranderingen in beweging?
  • Wat wordt de politieke en sociaal maatschappelijke koers: ieder voor zich of solidariteit?
  • Hoe ontwikkelt de economie zich in Nederland? En hoe ontwikkelen de zorgkosten zich? Hoe groot wordt de collectieve uitgavendruk?
  • Lukt het om de patiënt en zijn leefwereld echt centraal te zetten/integraal te benaderen? Of staan belemmeringen als financiering, de bestaande infrastructuur, wetgeving & beleid en verschillende belangen te veel in de weg?
  • Ligt de centrale focus op kostenbeheersing, integrale samenwerking of innovaties?
  • Wordt er ingezet op preventie en gezond gedrag? En door wie?
  • Zit de medisch specialistische revalidatie in de toekomst nog in het basispakket en blijft deze zorg voor iedereen toegankelijk?
  • Hoe verandert de rol van de patiënt en van de specialist? Waar ligt de regie?
  • Hoe ontwikkelt de hele revalidatieketen zich? Wat is de impact van de enorme groei van geriatrische revalidatiezorg? Vindt er meer substitutie plaats? Hoe ontwikkelt netwerkgeneeskunde zich?
  • Waar ontvangen patiënten hun zorg?
  • Hoe ontwikkelt de technologie zich? En welke impact heeft dit?

Op basis van de hierboven genoemde factoren zijn drie contouren voor scenario’s getoetst tijdens de laatste werksessie op 6 juli. In drie groepen werd gediscussieerd over de inhoud van de conceptscenario’s en werd de impact op de revalidatiezorg bepaald.

In deze werksessie bleek duidelijk dat de conceptscenario’s als plausibel, verrassend en relevant werden ontvangen.

Na de laatste werksessie is er nog een laatste hand gelegd aan het verder ontwikkelen van de toekomstscenario's. Hierin zijn ook de uitkomsten van diverse interviews met verschillende stakeholders meegenomen.