Als voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) wijst Ad Melkert beleidsmakers op de uitdaging voor de zorg om zich aan te passen aan veranderingen in de samenleving. Hierbij vraagt hij specifieke aandacht voor specialistische zorg, zoals revalidatie. ‘Ik maak me zorgen over de financiële situatie.’
Zorg aanpassen op veranderende samenleving
‘De zorg staat onder druk van grote veranderingen in de samenleving. Om te beginnen de demografische ontwikkelingen: de bevolkingspiramide komt op zijn kop te staan met relatief steeds meer ouderen, die bovendien steeds ouder worden. Daarnaast neemt de ongelijkheid toe: grote verschillen in inkomen en leefomgeving werken door in de leeftijd die mensen bereiken. Het is een enorme klus om organisaties en systemen op deze veranderingen aan te passen. De sleutel hiervoor is samenwerking, zowel binnen de zorgsector als met gemeenten en natuurlijk het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het Integraal Zorgakkoord en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord spelen hierin een belangrijke rol. Hiervoor komen elk kwartaal organisaties uit beleid en de hele zorg bij elkaar. Zo komen we samen verder.’
Als NVZ-voorzitter wil ik dan ook graag benadrukken dat wij niet alleen algemene ziekenhuizen vertegenwoordigen, maar ook revalidatiecentra en categorale instellingen.
Specifieke aandacht voor specialistische zorg
‘Als NVZ-voorzitter wil ik dan ook graag benadrukken dat wij niet alleen algemene ziekenhuizen vertegenwoordigen, maar ook revalidatiecentra en categorale instellingen. In beleid vragen we speciale aandacht voor deze specifieke groepen patiënten. Hoe belangrijk dat is, ervoer ik bijvoorbeeld bij bezoeken aan Heliomare, Basalt en Rijndam. Hier zag ik hoe artsen en verpleegkundigen met veel inzet en geduld mensen weer op de been helpen – letterlijk en figuurlijk. Bijzondere herinneringen heb ik aan Militair Revalidatiecentrum Aardenburg in Doorn. Het is heel indrukwekkend hoe mensen uit oorlogsgebied in Oekraïne hier met 24-uurs zorg weer levensperspectief krijgen voor henzelf én hun gezinnen. Zorgverleners doen er alles aan om deze mensen ondanks hun lichamelijke en geestelijke problemen terug te brengen in hun sociale omgeving.’
Revalidatie en ziekenhuizen zijn onlosmakelijk verbonden
‘Medisch specialistische revalidatie is onlosmakelijk verbonden met algemene ziekenhuizen. Vaak zitten ze zelfs op dezelfde locatie, met een specialistische afdeling. Ook verwijzen ze patiënten naar elkaar door. Het is dus niet meer dan logisch dat in het NVZ-bestuur een vertegenwoordiger van de revalidatiecentra zit, momenteel Joris Uges. Als NVZ hebben we naast veelvuldige afstemming tussen de bureaus regelmatig bestuurlijk overleg met Revalidatie Nederland. Op die manier weten we wat er speelt en kunnen we specifieke belangen van de revalidatie onder bredere aandacht brengen. In coronatijd maakten we bijvoorbeeld afspraken met verzekeraars om te voorkomen dat ziekenhuizen zouden omvallen. Daarbij hebben we nadrukkelijk extra financiële steun gevraagd voor revalidatie omdat het wegvallen van geplande zorg en de veranderde patiëntstromen daar bijzondere impact hadden.’
Financiële problematiek: hollen of stilstaan
‘Revalidatiecentra verdienen sowieso extra aandacht voor hun financiële problematiek. Doordat ze relatief klein zijn, ligt dat veel gevoeliger. Afhankelijk van het aantal patiënten op een bepaald moment is het hollen of stilstaan. De rendementen zijn daarom vaak flinterdun. Toch moet ook de revalidatie flink investeren. Juist bij de toenemende zorgvraag die ik eerder schetste, moeten instellingen voor kwalitatieve zorg meer kunnen vertrouwen op automatisering: medische technologie, digitalisering en AI. Daarbij gaan de kosten voor de baten uit. Daar maak ik me zorgen over: ik ben bang dat de investeringsruimte bij veel revalidatiecentra te krap is, zeker omdat het nieuwe kabinet flink wil bezuinigen.’
…adviseer ik revalidatiecentra ten eerste om zelf scherp oog te houden voor mogelijkheden om samen te werken. Door taken en specialismen goed te verdelen.
Samenwerken binnen zorg en met verzekeraars
‘Het is dus een grote uitdaging om voldoende mensen en middelen binnen te halen. Daarvoor adviseer ik revalidatiecentra ten eerste om zelf scherp oog te houden voor mogelijkheden om samen te werken. Door taken en specialismen goed te verdelen. Dat maakt de afstand voor patiënten soms wel groter, maar het is simpelweg niet haalbaar om zeer specialistische zorg overal te leveren. Ten tweede is het raadzaam om afspraken te maken met verzekeraars om financiële pieken en dalen af te vlakken. Via die weg kun je in goede jaren ook bijdragen aan problemen bij andere instellingen.
Van levensbelang
‘Tot slot is het belangrijk om beleidsmakers, verzekeraars en het brede publiek te wijzen op de toegevoegde waarde van revalidatie: de hoogstaande zorg die hier wordt geleverd. Als ik op de werkvloer rondloop, vind ik het bijzonder fascinerend om te zien hoe artsen en verpleegkundigen zorg op maat verlenen. Als bestuurder sta ik wat meer op afstand, maar zij maken concreet verschil voor individuele mensen. Dit werk is van levensbelang.’
Auteur
Herman Heringa
Gerelateerde artikelen Revalidatie Magazine
Ad Melkert: ‘Het is indrukwekkend hoe mensen weer levensperspectief krijgen’
Wideke Nijdam: ‘Revalidatie is eigenlijk het IZA ten voeten uit’
Nieuwbouw in de revalidatiezorg: noodzakelijk, complex én kansrijk
Gerelateerde artikelen Nederlands Tijdschrift voor Revalidatiegeneeskunde
Het Revalidatieregister: kwaliteitsinstrument met mooie kansen voor de toekomst
Organisatie van zorg van grote invloed op ligduur van patiënten met een dwarslaesie
