De academische revalidatiegeneeskunde staat voor grote uitdagingen: toenemende complexiteit van zorgvragen, vergrijzing, technologische innovaties en de noodzaak om wetenschap, opleiding en klinische praktijk sterker te verbinden. Het Hooglerarenconvent van de VRA heeft daarom een gezamenlijke missie, visie en strategische koers ontwikkeld. In dit artikel worden deze missie, visie en koers benoemd, en wat ze betekenen voor de dagelijkse praktijk van de revalidatiearts.
Auteurs
PROF. DR. V. (VINCENT) DE GROOT
Hoogleraar revalidatiegeneeskunde Amsterdam UMC
PROF. DR. A.M.C.F. ( JEANINE) VERBUNT
Hoogleraar revalidatiegeneeskunde Maastricht UMC+ en Adelantegroep
PROF. DR. J.T. ( JAN) GROOTHUIS
Hoogleraar revalidatiegeneeskunde Radboudumc
NAMENS HOOGLERARENCONVENT VRA
De revalidatiegeneeskunde heeft een prominente rol in het snel veranderende zorglandschap. Functioneren en participatie worden belangrijker als uitkomst van zorg, terwijl de zorgvraag complexer wordt door multimorbiditeit, vergrijzing en maatschappelijke druk op arbeidsparticipatie.
Professionele ontwikkeling start met een gezamenlijke visie en doel. Het Hooglerarenconvent Revalidatiegeneeskunde heeft daarom in 2024–2025 gewerkt aan een koers voor de academische ontwikkeling van het vakgebied en bij te dragen aan toekomstbestendige revalidatiezorg. Voor de revalidatiearts in de praktijk biedt deze koers houvast: een duidelijker academisch profiel, betere verbinding tussen wetenschap en kliniek, en versterking van de positie van het vak in het zorgstelsel.
Deze koers is uitgewerkt in een missie en visie die richting geven aan de bijdrage van het Hooglerarenconvent aan wetenschap, opleiding, zorg en maatschappelijke positionering van de revalidatiegeneeskunde.
Missie
Het Hooglerarenconvent Revalidatiegeneeskunde versterkt patiëntenzorg, onderwijs, opleiding, wetenschappelijk onderzoek en valorisatie vanuit de universitaire medische centra (UMC’s) en universiteiten. We zetten onze gedeelde expertise in om het functioneren, de participatie en eigen regie van mensen met gezondheidsproblemen te optimaliseren, en zo bij te dragen aan toekomstbestendige en maatschappelijk verankerde revalidatiegeneeskunde in Nederland en internationaal.
Visie
Het Hooglerarenconvent Revalidatiegeneeskunde verbindt de hoogleraren revalidatiegeneeskunde, die verantwoordelijk zijn voor de wetenschappelijke ontwikkeling, strategische positionering en academische opleiding binnen het vakgebied.
Wij opereren in een zorgstelsel waarin functioneren centraler komt te staan. De WHO erkent functioneren, naast sterfte en ziekte, als derde uitkomstparameter van zorg, en stelt met het ICF een internationaal raamwerk beschikbaar voor de analyse en verbetering van het functioneren van een individu binnen zijn of haar context.
Revalidatiegeneeskunde richt zich op complexe revalidatievragen waarvoor medisch-specialistische diagnostiek, behandeling en coördinatie noodzakelijk zijn. Binnen het bredere revalidatielandschap is revalidatiegeneeskunde dus niet allesomvattend, maar wel essentieel bij hoog complexe gezondheidsproblematiek.
De revalidatiearts onderscheidt zich door het geïntegreerd analyseren en medisch beïnvloeden van functioneren, op basis van biomedische, gedragsmatige, sociale en contextuele factoren. Behandeling kan worden gegeven door de revalidatiearts, waar nodig met een interdisciplinair team.
Een sterke academische inbedding van de revalidatiegeneeskunde is noodzakelijk om deze rol duurzaam te kunnen vervullen. Juist de verbinding met UMC’s en universiteiten maakt het mogelijk om complexe functioneringsproblemen wetenschappelijk te doorgronden, innovatieve diagnostiek en behandeling te ontwikkelen, en nieuwe generaties artsen en onderzoekers op te leiden. Daarmee is academische verankering geen afgeleide, maar een voorwaarde voor de verdere ontwikkeling, zichtbaarheid en maatschappelijke relevantie van het vakgebied.
Het Hooglerarenconvent borgt de wetenschappelijke grondslagen van de revalidatiegeneeskunde, vernieuwt door het uitvoeren van wetenschappelijk onderzoek, versterkt de academische opleiding, ontwikkelt en monitort talentbeleid en draagt bij aan de ontwikkeling van beleid. Door strategische samenwerking onderling en met andere medisch specialisten, en positionering op (inter)nationaal niveau bevorderen wij een revalidatiegeneeskunde die wetenschappelijk onderbouwd, maatschappelijk relevant en toekomstgericht is.
Strategie
Onderzoek en innovatie
Wij stimuleren zorgevaluatie, doelmatigheid, fundamenteel, translationeel en klinisch onderzoek. Dit vraagt een sterke onderzoeksinfrastructuur met samenwerking tussen afdelingen in de UMC’s, lectoraten van hogescholen, onderzoeksnetwerken en internationale partners. Nieuwe interventies en technologieën worden wetenschappelijk getoetst op effectiviteit, doelmatigheid, gebruikersvriendelijkheid en toegankelijkheid, en vervolgens geïmplementeerd. Patiëntparticipatie wordt actief ingezet, zowel bij het formuleren van onderzoeksvragen als bij de uitvoering en evaluatie van projecten.
Een structureel talentbeleid is hierbij onmisbaar. We zetten in op vroegtijdige herkenning van academisch potentieel, het bieden van loopbaanpaden en mentorschap en het creëren van onderzoekstijd voor deze academische talenten. Deelname aan promotietrajecten, (inter)nationale consortia en wetenschappelijke bijeenkomsten en bestuurlijke activiteiten in wetenschappelijke verenigingen wordt actief gestimuleerd. Zo bouwen we aan een herkenbare en actieve groep academische revalidatieartsen die (inter)nationaal toonaangevend is en die innovatie en kennisontwikkeling blijvend verbindt met de klinische praktijk. We dragen hierdoor actief bij aan een lerend zorgsysteem waarin wetenschap en praktijk elkaar versterken, met als doel het bestendigen van de toekomst van universitaire afdelingen voor revalidatiegeneeskunde, wetenschappelijk onderzoek, onderwijs en opleiding in Nederland.
Valorisatie en maatschappelijke impact
Wij bevorderen de vertaling van academische kennis naar klinische toepassing, richtlijnontwikkeling, beleidsvorming en onderwijsvernieuwing. We positioneren de revalidatiegeneeskunde als een strategisch relevant medisch specialisme binnen maatschappelijke transities op het gebied van gezondheid, arbeid, participatie en vergrijzing. Daarbij richten wij ons expliciet op kennisverspreiding, zorgevaluatie en duurzame implementatie van wetenschappelijk onderbouwde (kosten-)effectieve innovaties in de zorgpraktijk.
Maatschappelijke opbrengsten en preventie
We dragen bij aan duurzame inzetbaarheid, zelfredzaamheid en het voorkomen van langdurige zorgafhankelijkheid van patiënten met complexe revalidatievragen. Zo leveren we ook een bijdrage aan doelmatige zorg en beperking van maatschappelijke kosten.
Onderwijs en opleiding
We leiden geneeskundestudenten en (revalidatie)artsen op tot functioneringsgerichte professionals met een academische blik op gezondheid en participatie. We stimuleren kritische reflectie op het unieke profiel en de maatschappelijke waarde van de revalidatiegeneeskunde.
Internationale positionering
We dragen bij aan internationale ontwikkeling van het vak door actieve deelname aan wetenschappelijke netwerken, beleidstrajecten en gezamenlijke onderzoeksinitiatieven, en versterken de internationale academische uitstraling van de revalidatiegeneeskunde.
Strategische advisering
We adviseren de VRA en andere stakeholders gevraagd en ongevraagd over de inhoudelijke en strategische ontwikkeling van het vakgebied. We dragen actief bij aan positioneringsvragen zoals taakverdeling binnen het revalidatielandschap, toekomstscenario’s voor het vak, en de inzet van revalidatiearts-expertise binnen netwerken, sociaal domein en preventie.
Toegankelijkheid en inclusie
We zetten ons in voor toegankelijke revalidatiezorg en -kennis, voor iedereen met aandacht voor mensen met beperkte gezondheids- en digitale vaardigheden, anderstaligen en sociaal kwetsbare groepen. We ondersteunen daartoe het ontwikkelen van begrijpelijke informatie, toegankelijke e-health en inclusieve zorgmodellen.
Patiëntenperspectief en ervaringsdeskundigheid
We bevorderen structurele inbreng van het patiëntenperspectief in onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en beleidsontwikkeling. We stimuleren samenwerking met patiëntenorganisaties en dragen bij aan een cultuur van samen beslissen en co-creatie.
Revalidatiegeneeskunde binnen het veranderende zorglandschap
Van ziekte naar functioneren en participatie
De zorg van de toekomst verschuift naar een benadering die functioneren, kwaliteit van leven en participatie centraal stelt. Deze paradigmawisseling sluit naadloos aan bij de kernwaarden van de revalidatiegeneeskunde, waarin niet alleen de ziekte, maar vooral ook het vermogen van mensen om te leven met de door ziekte veroorzaakte beperkingen het uitgangspunt vormt. Daarbij staat centraal dat zorg niet alleen medisch effectief is, maar ook daadwerkelijk waarde toevoegt. Binnen de revalidatiegeneeskunde wordt gezondheid dan ook benaderd vanuit een integrale visie, als een dynamisch evenwicht tussen functioneren, omgeving en persoonlijke factoren.
Aandacht voor chronische en complexe problematiek
De vergrijzing en toename van chronische aandoeningen leiden tot een groeiende groep patiënten met meervoudige gezondheidsproblemen. Revalidatiegeneeskunde is bij uitstek een medisch specialisme voor de begeleiding van mensen met complexe gezondheidsproblematiek, gericht op beter functioneren door te werken aan herstel, adaptatie en participatie bij blijvende beperkingen, en op preventie van verdere functionele achteruitgang. Dit sluit aan bij het besef dat gezondheid meer is dan de afwezigheid van ziekte, het gaat om het vermogen tot aanpassing.
Interdisciplinaire, persoonsgerichte en geïntegreerde zorg
De zorg van de toekomst vraagt, bij complexe gezondheidsproblematiek, om interprofessionele samenwerking en een integraal perspectief op gezondheid, waarbij lichamelijke, psychologische en sociale aspecten samen worden bekeken. Revalidatiegeneeskunde heeft een lange traditie in interdisciplinaire samenwerking, met intensieve afstemming tussen arts, therapeuten, psycholoog en maatschappelijk werkers. Deze samenwerking is gericht op het begeleiden van de individu met zijn/haar gezondheidsproblematiek, en niet slechts op symptomen of aandoeningen.
Kostenbesparing en duurzame inzetbaarheid
Investeren in revalidatiegeneeskunde kan bijdragen aan kostenbesparing voor de maatschappij als geheel. Door mensen te helpen zelfredzaam te worden en actief te laten participeren in werk en maatschappij, wordt langdurige zorg en uitval voorkomen. Daarmee ondersteunt revalidatiegeneeskunde ook bredere maatschappelijke doelen, zoals duurzame zorg en arbeidsgerichte preventie.
Wetenschappelijke onderbouwing en innovatiekracht
De revalidatiegeneeskunde is voortdurend in ontwikkeling, met toenemende inzet van technologische innovaties, zoals kunstmatige intelligentie, robotica, telerevalidatie en e-health, in combinatie met evidence-based practice. Het vakgebied past daarmee goed in een lerend zorgsysteem, waarin continue verbetering, evaluatie en kennisontwikkeling centraal staan. Juist daarom blijft een stevige academische infrastructuur, waarin onderzoek, opleiding en klinische ontwikkeling met elkaar zijn verbonden, onmisbaar.
Samenvattend
Revalidatiegeneeskunde belichaamt de belangrijkste principes van de zorg van de toekomst: functioneringsgericht, interdisciplinair, persoonsgericht, adaptief en maatschappelijk betrokken. In een tijd waarin gezondheid wordt herzien als een dynamisch concept en de grenzen tussen zorg, preventie en participatie vervagen, biedt dit vakgebied een krachtig en relevant zorgmodel. Het hooglerarenconvent vervult hierin een belangrijke rol, zowel in de wetenschappelijke onderbouwing van dit perspectief als in de academische vorming van professionals en onderzoekers die deze ontwikkeling verder moeten dragen. Revalidatiegeneeskunde is daarmee niet alleen passend, maar essentieel voor een toekomstbestendige gezondheidszorg.
Betekenis voor de praktijk
Voor de revalidatiearts betekent deze koers snellere toegang tot nieuwe evidence-based interventies en technologieën, een sterkere positionering van het vakgebied in regionale en landelijke netwerken en een betere aansluiting tussen wetenschap en klinische praktijk. Daarnaast biedt zij ondersteuning bij complexe beleids- en positioneringsvraagstukken, meer mogelijkheden voor onderzoek, innovatie en academische ontwikkeling, en een toekomstbestendige opleiding van nieuwe collega’s. Deze nieuwe missie, visie en strategie biedt daarmee een helder en toekomstgericht kader voor de academische revalidatiegeneeskunde. Deze koers versterkt onderzoek, onderwijs, opleiding en maatschappelijke impact, en ondersteunt de revalidatiearts in het leveren van wetenschappelijk onderbouwde, inclusieve en toekomstbestendige zorg.
Zie voor de missie, visie en strategie ‘Revalidatiegeneeskunde als fundament voor de zorg van de toekomst’ (2026) op revalidatie.nl/commissies/convent-van-hoogleraren.
Trefwoorden: Revalidatiegeneeskunde; academisering; strategie; functioneren; innovatie.
Gerelateerde artikelen NTR
Missie, visie en strategie van het Hooglerarenconvent Revalidatiegeneeskunde
Complexe problemen vragen niet om expertise maar om vakmanschap
‘Voor veel patiënten zijn revalidatiespecialisten de belangrijkste’
’Niemand heeft de intentie om schade te berokkenen’
Gerelateerde artikelen Revalidatie Magazine
De patiënt als spil tijdens revalidatie
‘Laten we minder bescheiden zijn’
Geld voor de toekomst
