30 januari 2024

Passende zorg: niet minder maar anders!

De zorg moet veranderen, meer ruimte voor passende zorg. De wachttijden lopen op, de zorgverleners hebben het druk. En we worden ouder en hebben meer zorg nodig. Dit betekent dat iedereen in beweging moet gaan komen. Maar de Patiëntenfederatie is ervan overtuigd dat de zorg niet minder hoeft, maar wel anders. Wij hebben de Zorgbelofte aangeboden: wat kan de patiënt zelf doen en wat kan hij van de zorg verwachten?

Auteur
DRS. K. (KLAARTJE) SPIJKERS

Senior adviseur team Medisch Specialistische Zorg Patiëntenfederatie Nederland

Fotografie
PATIËNTENFEDERATIE NEDERLAND

fotograaf Colijn van Noort

Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een jaar op streek en heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De Patiëntenfederatie is medeondertekenaar van dit akkoord. Niets doen is wat ons betreft geen optie. Veel patiënten ervaren nu al tekorten en beperkte toegang tot (huisartsen)zorg of staan op een wachtlijst voor ziekenhuis- en verpleeghuiszorg. De zorg wordt voor meer mensen steeds lastiger te betalen door de stijgende en stapeling van zorgkosten. Het is daarom belangrijk dat partijen gezamenlijk werken aan concrete veranderingen waarbij passende zorg centraal staat.
De Patiëntenfederatie bestaat 30 jaar en representeert meer dan 200 patiëntenorganisaties die zich rondom patiënten met chronische aandoeningen hebben georganiseerd.
Patiëntenfederatie Nederland is ervan overtuigd dat ondanks de steeds krapper wordende arbeidsmarkt en toenemende vergrijzing in Nederland, de zorg voor patiënten niet minder hoeft te worden. Daarvoor moeten we de zorg met elkaar wel anders organiseren.

‘Patiënten moeten erop kunnen
rekenen dat goede revalidatie voor
iedereen relatief dichtbij beschikbaar
is en blijft’

Patiëntenfederatie Nederland vindt dat het helder moet zijn waar patiënten op kunnen rekenen en dat patiënten(organisaties) beter betrokken moeten worden bij de inrichting van passende zorg. Dit vindt in onze optiek onvoldoende plaats; in de regiobeelden en plannen die momenteel worden gemaakt door alle partijen ontbreekt grotendeels actieve deelname van patiënten en burgerinitiatieven. Hun wensen en ervaringen worden onvoldoende benut.

Passende zorg

Om in Nederland tot passende zorg voor patiënten te komen, zijn er concrete veranderingen nodig. Uit recent onderzoek van de Patiëntenfederatie blijkt dat patiënten goed op de hoogte zijn van uitdagingen in de zorg en dat 80% van de huidige patiënten zich zorgen maakt om de toekomst van hun zorg. Hoe ziet de zorg in Nederland er in de toekomst uit voor patiënten? Wat kunnen of moeten zij dan zelf doen? Welke ondersteuning kunnen zij krijgen? En waar kunnen zij terecht voor goede zorg?

Directeur-bestuurder Patientenfederatie, Arthur Schelekens, presenteert de Zorgbelofte aan
minister VWS Ernst Kuipers, oktober 2023.

Passende zorg betekent wat ons betreft in ieder geval dat zorg patiëntgericht is, met aandacht voor de mens achter de ziek(t)e: meer mens, minder patiënt. Dichtbij als het kan, verder weg als het moet. Niet elke (zorg)vraag heeft een oplossing vanuit de zorg nodig: zo kan ook ondersteuning vanuit de gemeente nodig zijn, of kan de oplossing volledig vanuit de sociale basis worden gevonden. Dit betekent wel dat ons zorglandschap écht anders ingericht moet worden. Zorg- en hulpverleners moeten dan goed samenwerken, vanuit de patiëntvraag en vanuit één dossier, zodat de patiënt regie kan voeren waar dat mogelijk is. Onze overtuiging is dat dit dé manier is om goede zorg te bieden die toegankelijk en betaalbaar is, met meerwaarde voor mens en samenleving.

De Zorgbelofte: waar kunnen patiënten (straks) op rekenen?

Wij (de IZA-partijen) moeten in staat zijn om zowel aan patiënten als professionals een heldere, concrete toekomstvisie te schetsen. De Patiëntenfederatie heeft daarom het initiatief genomen voor de Zorgbelofte: waar kunnen inwoners in Nederland straks op rekenen? Wat moet het resultaat zijn van al onze inspanningen – wat beloven we?
Die Zorgbelofte moet en kan niet alleen van ons als patiëntenkoepel zijn, maar juist samen met alle IZA-partners moet er invulling aan worden gegeven. Vanzelfsprekend hebben we wel ideeën over waar inwoners van Nederland straks op moeten kunnen rekenen, namelijk dat:

Andere inrichting zorglandschap

Het kunnen voldoen aan deze zorgbelofte vraagt om veranderingen in de zorg vanuit de overheid, verzekeraars, zorgaanbieders, maar ook patiënten zelf hebben een rol om de zorg voor iedereen beschikbaar te houden. Wij geloven in deze wederkerigheid. Patiënten moeten bijvoorbeeld erop kunnen rekenen dat goede revalidatie voor iedereen relatief dichtbij beschikbaar is en blijft. Wij denken ook dat dat kan. Door bijvoorbeeld aan de kant van de revalidatieartsen digitale innovaties te versnellen, (zoals meer gebruikmaken van e-consults of thuismonitoring van oefeningen) maar aan de andere kant er ook voor te zorgen dat de zorg toegankelijk en beschikbaar is, en altijd aansluit bij de behoefte van de individuele patiënt. Alleen op die manier houden we voldoende capaciteit beschikbaar voor patiënten die een revalidatiearts fysiek moet zien.

Daarnaast is het belangrijk dat er breder dan alleen strikt medisch gekeken en gehandeld wordt, omdat er dan ook oplossingen opkomen die niet binnen het zorgdomein opgelost moeten en kunnen worden. Voor goede transmurale samenwerking, met de patiënt in de lead, is voor correcte informatie-uitwisseling uitermate belangrijk dat deze gestroomlijnd wordt. Daarom is het belangrijk dat niet-zorgpartijen aansluiten bij het IZA. Zoals de VNG mede-partner is bij dit akkoord en goede samenwerking tussen medisch en sociaal domein in de praktijk tot stand wordt gebracht. Zo zijn we ook beter in staat om te werken aan preventie, waar ook gemeenten een belangrijke rol in hebben. Hierdoor kan vanuit het sociaal domein bijgedragen worden aan het aanbod ter verbetering van zelfredzaamheid.

Dit vraagt dus om een écht andere inrichting van ons zorglandschap. Waarin zorg- en hulpverleners goed samenwerken vanuit de patiëntvraag en vanuit één dossier, zodat mensen met een ziekte zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren met een goede kwaliteit van leven. De wijzigingen in de zorg zullen breed zijn, inclusief de revalidatiezorg. Ik ben benieuwd hoe deze zorg in een veranderend zorglandschap een plek heeft in het herstel van patiënten of preventief ter voorkoming van zwaardere zorg. Hierover blijven wij graag in gesprek met alle partijen, inclusief de revalidatie.

Gerelateerde artikelen NTR

Revalidatiearts aan zet voor passende zorg

Opinie-artikel Met het Integraal Zorgakkoord slaan zorgpartijen de handen ineen om de problemen in de zorg aan te pakken. Met…

Samenwerking tussen universiteiten en revalidatiecentra bij wetenschappelijk onderzoek. Hebben ze elkaar nodig?

Interview met prof. dr. Sander Geurts en dr. Jan-Willem Meijer Hoe kunnen de revalidatiecentra en universiteiten samenwerken bij het doen…

Integraal Zorgakkoord: kansen voor de revalidatiesector

Opinie-artikel Nederland vergrijst, de vraag naar zorg neemt toe. Tegelijkertijd zijn de grenzen bereikt van wat aan zorg geboden kan…

Het Integraal Zorgakkoord: zijn er gevolgen voor de MSR?

Opinie-artikel Het is heel lang stil gebleven in het land betreffende het Integraal Zorgakkoord en de mogelijke gevolgen voor de…

Gerelateerde artikelen Revalidatie Magazine

Het ‘state of the (he)art’-revalidatieprogramma van Revant

‘Een verandering vindt plaats omdat gewone mensen buitengewone dingen doen’, zei oud-president Barack Obama. Revalidatie Magazine brengt een ode aan…

Rotterdams Onderwijs- en Revalidatiecentrum stuurt aan op trots: ‘Ik doe gewoon mee’

‘Een verandering vindt plaats omdat gewone mensen buitengewone dingen doen’, zei oud-president Barack Obama. Revalidatie Magazine brengt een ode aan…

Hoe de woede van Glenn om zijn verbrijzelde hand veranderde in tevredenheid

Glenn Dillisse (29) verbrijzelde zijn hand bij een motorongeluk. Drie operaties en een intensieve – en verrassend snelle – revalidatieperiode…

‘Het is fijn dat iemand je begrijpt’

Eén hulplijn voor iedereen die met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) te maken heeft: dat is Breinlijn. Het initiatief van zes organisaties…